Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Mart ayına ilişkin güncel piyasa verilerini ve girdi maliyetlerindeki değişimleri kamuoyuyla paylaştı. Bu değerlendirmede, birçok temel gıda maddesinde fiyat artışları göze çarparken, bazı ürünlerde ise belirgin düşüşler kaydedildiği ifade edildi. Özellikle üretici ile market fiyatları arasındaki derin farklar ve tarımsal maliyetlerdeki artışlar dikkat çekici boyutta olduğu belirtildi.
Market Raflarında Artış Rüzgarı
Şemsi Bayraktar’ın sunduğu bilgilere göre, Mart ayında marketlerde incelenen toplam 41 ürünün 33’ünde fiyat yükselişi gözlemlenirken, 8 üründe ise fiyat gerilemesi yaşandı.
Market fiyatlarında en belirgin artış yüzde 119,1 oranıyla karnabaharda tespit edildi. Bu ürünü, yüzde 91,3 ile sivri biber, yüzde 75,2 ile domates, yüzde 61,2 ile patlıcan ve yüzde 48,7 ile marul takip etti. Öte yandan, en fazla fiyat düşüşü yüzde 50,4 ile kabakta görüldü. Kabaktaki bu gerilemenin ardından salatalık, fındık, yumurta ve yeşil soğan geldi.
Üretici ile Market Arasında Rekor Fiyat Farkı
Bayraktar, Mart ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en çarpıcı şekilde yüzde 275,8 ile karnabaharda kaydedildiğini belirtti. Karnabaharı, yüzde 265 ile portakal, yüzde 239,6 ile pırasa, yüzde 205,1 ile limon ve yüzde 187,2 ile maydanoz izledi.
Bu farkların somut örnekleri olarak, karnabaharın üreticide 23,76 TL iken markette 89,29 TL’ye, portakalın 13,71 TL iken 50,04 TL’ye, pırasanın 16,64 TL iken 56,51 TL’ye ve limonun ise 31,87 TL iken 97,23 TL’ye alıcı bulduğu kayıtlara geçti.
Üretici Fiyatlarındaki Dalgalanmalar ve Nedenleri
Mart ayı içerisinde üretici bazında incelenen 32 ürünün 14’ünde fiyat artışı, 9’unda fiyat düşüşü yaşanırken, 9 üründe ise herhangi bir fiyat değişikliği görülmedi.
Üretici fiyatlarında en büyük gerileme yüzde 55,1 ile kabakta kaydedildi. Kabağı sırasıyla salatalık, limon, portakal ve elma takip etti. En yüksek fiyat artışı ise yüzde 93,1 ile sivri biberde yaşandı. Sivri biberin ardından karnabahar, marul, domates ve kuru soğan geldi.
Şemsi Bayraktar, bu fiyat değişimlerinde hava koşullarının önemli bir faktör olduğunu vurguladı. Özellikle sel ve su baskınları gibi doğal afetlerin bazı ürünlerin arzını azaltarak fiyatların yükselmesine yol açtığını ifade etti.
Tarımsal Girdi Maliyetlerinde Sürekli Yükseliş
Bayraktar’ın açıklamasına göre, tarımsal üretimin temel unsurlarından olan gübre fiyatlarında Mart ayında aylık bazda dikkat çekici artışlar yaşandı: amonyum nitrat yüzde 26,5, amonyum sülfat yüzde 23,3, ÜRE yüzde 19,5, DAP yüzde 9,6 ve 20.20.0 kompoze gübre yüzde 8,3 oranında arttı.
Yıllık bazda incelendiğinde ise, üre gübresinin yüzde 62,1, amonyum sülfatın yüzde 62, amonyum nitratın yüzde 57,7, kompoze gübrenin yüzde 48,4 ve DAP’ın yüzde 47,9 oranında yükseldiği görüldü.
Ayrıca, yem, elektrik, tarım ilacı ve mazot gibi diğer önemli girdi kalemlerinde de artışlar meydana geldiği belirtildi. Mazot fiyatının aylık yüzde 22,3, yıllık ise yüzde 57,9 oranında zamlandığı bilgisi paylaşıldı.
