Sektörde yaygın bir kanı olan, başarıya ulaşmak için sürekli istekli ve hevesli bir profil sergilemenin şart olduğu düşüncesi, aslında çalışanlar üzerinde büyük bir yük oluşturduğunu gösteren akademik bulgularla çelişiyor. Northeastern Üniversitesi’nde gerçekleştirilen ve 4 bin 300’den fazla personeli kapsayan kapsamlı bir araştırma, yönetim kademelerinde uzun süredir devam eden bir yanılgıyı gözler önüne serdi: “İşine tutkuyla bağlı olanlar, daha fazla çalışmaktan da keyif alır.” Profesör Sangah Bae’nin öncülüğünde yürütülen bu çalışma, yöneticilerin, yaşa, deneyime veya mevcut performansa bakılmaksızın, içsel motivasyonu yüksek çalışanlara daha fazla idari görev yüklediğini ortaya koyuyor.
Yöneticilerdeki ‘Saf İnanç’: İstekli Çalışan Her Yükü Sever mi?
Bu araştırmanın merkezinde, yöneticilerin çalışan psikolojisini aşırı derecede basite indirgemesi yatıyor. Profesör Bae, yöneticilerin önemli bir bölümünün, ana işinden keyif alan bir personelin, kendisine verilen her türlü ek idari veya teknik sorumluluğu da aynı isteklilikle üstleneceğine dair “saf bir inanca” sahip olduğunu ifade ediyor.
Fakat elde edilen veriler, bu beklentinin aksini kanıtlıyor. Yöneticiler, ek görevlerin iş tatminini yalnızca 0.2 puan azaltacağını düşünürken, yüksek motivasyonlu çalışanlarda bu düşüşün tam 1 puan olduğu belirlendi. Bu bulgu, çoğu zaman “ideal çalışan” olarak nitelendirilen bireylerin aslında farkında olunmadan tükenmişliğe doğru itildiğini gösteriyor.
Ödül Yerine Cezalandırma: Yüksek Motivasyonun Getirdiği Bonus Kaybı
Araştırma çerçevesinde yürütülen deneyler, yönetimsel yanlışların çalışanların mali haklarını nasıl etkilediğini de açıkça ortaya koydu. Gerçekleştirilen bir simülasyon, yöneticilerin ek bir görevlendirme yaparken, bu görevin çalışanın nakit bonus alma olasılığını azaltacağını bilmelerine rağmen, %74 oranında yine en motive çalışanı seçme eğiliminde olduklarını gösterdi.
Bu durumun bir sonucu olarak, yüksek motivasyonlu personelin yalnızca %30’u hak ettikleri bonusları alabildi. Uzmanlar, yöneticilerin yoğun baskı altında olduklarında “güvendikleri ve işi eksiksiz tamamlayacağını bildikleri” kişilere yönelerek, istemeden de olsa en üretken çalışanlarını mağdur ettiklerini belirtiyor.
‘Güdüsel Basitleştirme’ Tuzağı ve Tükenmişlikten Korunma Yolları
Bilim insanları, bu tür bir yönetimsel hatayı “güdüsel basitleştirme” (motive oversimplification) olarak adlandırıyor. Bu yanılgı, bir çalışanın işine duyduğu tutkunun onu her türlü yorgunluk ve tükenmişlikten koruyacağı varsayımına dayanıyor. Ancak araştırma, yüksek motivasyonun bir kalkan olmadığını, aksine kötüye kullanıma açık bir zemin oluşturduğunu gözler önüne seriyor. Uzmanlar, bu problemin üstesinden gelmek adına şirketlerin dijital görev yönetim sistemleri kullanmasını ve hangi personele ne kadar ek iş verildiğinin düzenli olarak izlenmesini tavsiye ediyor.
