Hollanda sınırları içinde faaliyet gösteren 13 büyük süpermarket zinciri üzerinde gerçekleştirilen kapsamlı bir analiz, temel gıda ürünlerinden yumurtanın son beş yıllık zaman diliminde ortalama yüzde 38 oranında zamlandığını gözler önüne serdi.
Kim Araştırdı, Ne Zaman Duyurdu?
Tüketiciler Birliği tarafından 25 Mart tarihinde 13 dev markette yürütülen fiyat araştırmasının sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı. Birliğin verilerine göre, Şubat ayı itibarıyla standart bir yumurtanın ortalama maliyeti 39 sente ulaşmış durumda.
Fiyatlardaki Artış Nasıl Gerçekleşti?
Piyasadaki farklı yumurta türleri incelendiğinde artış oranlarının değişkenlik gösterdiği görülüyor. Kafessiz sistemde üretilen yumurtalarda (Scharreleieren) fiyat sıçraması yüzde 40’ı bulurken, bu kategoride adet başına ortalama fiyat 35 sent olarak belirlendi.
Fiyatı en çok artan ürün grubu ise yüzde 48’lik zam oranıyla serbest gezen yumurtalar (Vrije-uitloopeieren) oldu ve ortalama fiyat 37 sente yükseldi.
Öte yandan, organik yumurtalardaki (Biologische eieren) artış nispeten daha yavaş seyrederek yüzde 26 seviyesinde kaldı. Bu gruptaki ürünlerin ortalama birim fiyatı ise 43 sent olarak kayıtlara geçti.
Araştırmanın tüketiciler açısından dikkat çekici bir diğer bulgusu da ambalaj boyutlarıyla ilgiliydi. Altı yumurta içeren küçük paketlerin birim fiyatının, daha fazla ürün barındıran geniş kolilere kıyasla genellikle daha düşük ve avantajlı olduğu saptandı.
Nerede En Ucuz, Nerede En Pahalı?
Tüketiciler Birliği’nin verileri, süpermarketler arasında ciddi fiyat uçurumları olduğunu ortaya koyuyor. Tüketicilerin bütçesini doğrudan etkileyen bu büyük fiyat farkları şu şekilde listelendi:
| Yumurta Türü | En Ucuz Fiyat ve Marketler | En Pahalı Fiyat ve Marketler |
|---|---|---|
| Kafessiz (Scharreleieren) | Yaklaşık 24 sent (Lidl, Nettorama) | Yaklaşık 48 sent (Jumbo) |
| Serbest Gezen (Vrije-uitloopeieren) | Yaklaşık 24 sent (Aldi, Dirk, Nettorama, Vomar) | Yaklaşık 50 sent (Albert Heijn, Jumbo, Picnic, Plus) |
| Organik (Biologische eieren) | Yaklaşık 36 sent (Nettorama) | Yaklaşık 67 sent (Albert Heijn) |
Fiyatlar Neden Bu Kadar Yükseldi?
Piyasadaki bu yapısal tırmanışın en temel sebebi, arz ve talep arasındaki dengenin bozulması olarak gösteriliyor. Hollanda ve çevre Avrupa ülkelerinde baş gösteren kuş gribi salgınları nedeniyle çok sayıda yumurta tavuğunun itlaf edilmesi gerekti. Üretim miktarındaki bu keskin düşüşe karşılık tüketici talebinin yüksek seyretmeye devam etmesi, fiyatların kalıcı olarak yukarı yönlü ivmelenmesine zemin hazırladı.
Serbest Gezen Ürünlerdeki Çelişki Nedir?
İncelemenin en ilginç tespitlerinden biri, bazı durumlarda serbest gezen tavuk yumurtalarının, kafessiz sistemde üretilenlerden daha uygun fiyata satılabilmesi oldu.
Bu çelişkili durumun arkasında yine kuş gribi salgını önlemleri yatıyor. Salgın tedbirleri kapsamında tavukların zaman zaman aylarca kapalı alanlarda tutulması zorunluluğu, farklı üretim sistemleri arasındaki yaşam şartları farkını fiilen daraltıyor. Raflarda halen “serbest gezen” etiketiyle yer almaya devam eden bu ürünler, zorunlu kapalı kalma süreçleri nedeniyle üretim dinamiklerindeki farklılıklarını yitiriyor ve bu durum fiyat etiketlerine de yansıyor.
