İsrail ve ABD’nin hafta sonu İran’a yönelik gerçekleştirdiği füze saldırıları ve ardından gelen misilleme hamleleri, küresel enerji piyasalarında deprem etkisi yarattı. Jeopolitik gerilimlerin gölgesinde pazartesi günü ham petrol fiyatları yaklaşık yüzde 3 oranında değer kazanarak varil başına 115 dolar baremini aştı. Amsterdam kaynaklı piyasa verilerine göre, yalnızca son bir ay içerisinde ham petrol fiyatlarında yüzde 50’ye varan devasa bir yükseliş kaydedildi. Yaşanan bu sert dalgalanma ve tırmanış, Avrupa genelindeki akaryakıt istasyonlarında pompa fiyatlarının yeni rekor seviyelere ulaşmasına yol açtı.
Nerede, Ne Kadar Ödeniyor? Güncel Akaryakıt Tablosu
Mart ayı başından bugüne kadar geçen kısa sürede, Avrupa ülkelerindeki akaryakıt masraflarında dramatik artışlar gözlemlendi. Belçika’da devlet tarafından uygulanan tavan fiyat sistemi nedeniyle istasyonlar belirlenen maksimum limitleri aşamazken, Hollanda, Almanya ve Fransa gibi komşu ülkelerde fiyatlar hızla yukarı yönlü revize edildi. ANWB verileriyle desteklenen Fransa rakamları dâhil olmak üzere, bahsi geçen ülkelerdeki benzin ve dizel litre fiyatlarının mart başından bugüne değişimi şu şekildedir:
| Ülke | Yakıt Türü | Mart Başı Fiyatı (€) | Güncel Fiyat (€) |
|---|---|---|---|
| Hollanda | Benzin | 2,341 | 2,57 |
| Dizel | 2,294 | 2,669 | |
| Almanya | E10 Benzin (Euro95) | 1,995 | 2,081 |
| Dizel | 2,054 | 2,288 | |
| Belçika | Benzin | 1,605 | 1,861 |
| Dizel | 1,754 | 2,15 | |
| Fransa (ANWB) | E10 Benzin | 1,783 | 1,985 |
| E5 Benzin | 1,889 | 2,067 | |
| Dizel | 1,871 | 2,219 |
Ülkeler Nasıl Tepki Veriyor? Hükümetlerin Enflasyon Önlemleri
Akaryakıt maliyetlerindeki bu tarihi tırmanış ve tetiklenen enflasyon karşısında birçok Avrupa ülkesi, vatandaşlarını ve işletmelerini korumak adına acil destek paketlerini hayata geçirmeye başladı. Hollanda ve Belçika hükümetleri, sürücülerin omuzlarındaki yükü hafifletecek olası adımları tartışmaya devam etse de henüz somut bir karara varabilmiş değil. Diğer yandan birçok hükümet çoktan harekete geçti:
- Almanya: Hükümet, 1 Nisan’dan itibaren geçerli olmak üzere akaryakıt istasyonlarına fiyatlarını günde yalnızca bir kez artırabilme kısıtlaması getirdi.
- Fransa: Belirli sektörlerde faaliyet gösteren çalışanlar için litre başına 20 sentlik bir devlet yardımı duyurulurken, bazı iş kollarına yönelik özel vergi indirimleri uygulandı.
- İtalya ve İrlanda: İtalya, akaryakıt üzerinden alınan vergiyi litre başına 25 sent tırpanladı. İrlanda yönetimi ise dizel ve benzin vergilerinde geçici bir kesintiye gitti.
- İspanya: Toplamda 80 farklı maddeden oluşan 5 milyar euro bütçeli devasa bir önlem paketi açıklandı. Atılan en büyük adım, yakıttaki KDV oranının yüzde 21’den yüzde 10’a çekilmesi oldu.
- Polonya: Pompa fiyatlarını aşağı çekmek hedefiyle KDV oranını yüzde 23’ten yüzde 8’e düşüren ülke, aynı zamanda özel tüketim vergisini Avrupa Birliği’nin müsaade ettiği en asgari seviyeye indirdi.
Kimi, Ne Bekliyor? Uzmanlardan “Kıtlık” Uyarısı
Piyasalar yükselen maliyetlerle boğuşurken, uzmanlar ve uluslararası şirketler ufuktaki yeni tehlikelere dikkat çekiyor. Enerji devi Shell, geçtiğimiz hafta diğer bazı firmalarla ortak bir bildirim yaparak, nisan ayında kerosin ve dizel tedarikinde sıkıntılar yaşanabileceği konusunda kamuoyunu uyardı.
Uzmanlar, geçici akaryakıt kıtlıklarının ve halihazırda yüksek olan fiyatların daha da artmasının an meselesi olduğunu belirtiyor. Avrupa genelinde giderek artan bir tedirginlik hakimken, bazı ülkelerde lojistik ve tedarik problemleri şimdiden kendini göstermeye başladı. Özellikle enerji ithalatına büyük ölçüde bağımlı konumda olan Hollanda’nın bu kriz ortamında çok daha yüksek bir risk altında olduğunun altı çiziliyor.
Olası bir yakıt darboğazının derinleşmesi durumunda, akaryakıt istasyonlarında uzun araç kuyruklarının oluşabileceği tahmin ediliyor. Fırlayan lojistik ve ulaşım maliyetlerinin hem şirketleri hem de tüketicileri ciddi anlamda zorlayacağı, bu karamsar tablonun ise çok kısa bir süre zarfında hane halkı bütçelerinde ağır hasarlar bırakacağı öngörülüyor.


