Almanya’da yasal sağlık sigortası çerçevesinde yıllardır uygulanan ve eşlerin sisteme ücretsiz şekilde dahil edilmesine olanak tanıyan hakkın, federal hükümet tarafından iptal edilmesi gündemde. Yüz binlerce aileyi doğrudan sarsabilecek bu olası değişiklik, hanelerin yıllık sağlık giderlerinde yaklaşık 2 bin 700 euro civarında bir artışa neden olabilir.
Ne Değişiyor ve Neden İptal Ediliyor?
Handelsblatt gazetesinin koalisyon çevrelerine dayandırdığı bilgiye göre, hükümet yetkilileri yasal sağlık sistemindeki ücretsiz aile sigortasını sonlandırmayı planlıyor. Bu hamlenin asıl amacının, bütçede her yıl birkaç milyar euro tutarında tasarruf sağlamak olduğu ifade ediliyor. Artan mali yükler sebebiyle Almanya sağlık sigortası sistemi 2025 yılı için yeniden bütçe açığı vermiş, federal hükümet ise bu finansal gediği 2,3 milyar euro değerinde bir krediyle kapatma yoluna gitmişti.
Mevcut Sistem Kimleri Kapsıyor ve Nasıl İşliyor?
Şu anki işleyişte, ailenin bir ferdi yasal sağlık sigortasına sahipse, diğer üyeler de belirli koşulları taşımaları halinde hiçbir ücret ödemeden aynı hizmetten faydalanabiliyor. Ücretsiz yararlanabilmek için eşin veya kayıtlı partnerin aylık kazancının 603 euroyu geçmemesi şartı aranıyor. Ayrıca söz konusu kişinin yasal sigorta zorunluluğundan muaf olmaması, tam zamanlı serbest meslek icra etmemesi ve farklı bir sağlık sigortası bulunmaması gerekiyor. Askerler, memurlar, din görevlileri ve hâkimler ise bu hakkın dışında tutuluyor.
Çocuklar söz konusu olduğunda, üvey evlatlar ve bakımı üstlenilmiş torunlar da dâhil olmak üzere bu hak 18 yaşına kadar geçerliliğini koruyor. Eğer çocuk çalışmıyorsa bu sınır 23 yaşına, üniversite ya da farklı bir eğitim kurumunda öğrenim görüyorsa 25 yaşına kadar esnetilebiliyor.
Yeni Tasarıda Nasıl Bir Ödeme Planı Gelecek?
Masadaki yeni plana göre, ücretsiz sigorta uygulaması sadece eşler için yürürlükten kaldırılacak. Bu senaryoda eşlerin her ay en az 225 euro prim ödeme yükümlülüğü doğacak. Ödenecek bu miktarın 25 eurosu bakım sigortasına, 200 eurosu ise doğrudan sağlık sigortasına aktarılacak.
| Mali Detaylar ve Limitler | Tutar |
|---|---|
| Ücretsiz faydalanma için mevcut aylık gelir sınırı | 603 euro |
| Planlanan aylık asgari prim miktarı | 225 euro (200€ Sağlık, 25€ Bakım) |
| Hanelere yansıyacak tahmini yıllık ek masraf | 2 bin 700 euro |
| 2025 yılındaki açığı kapatmak için alınan kredi | 2,3 milyar euro |
Uygulama Nerede İstisnalar Yaratacak ve Ne Zaman Netleşecek?
Düzenlemenin her aile için aynı olmayacağı, hanede 6 yaşın altında bir çocuğun ya da bakıma ihtiyaç duyan bir yakının bulunması durumunda istisnai uygulamalara gidilebileceği belirtiliyor. Ancak tasarı henüz son şeklini almış değil. Konuyla ilgili uzmanlardan oluşan bir komisyonun ay sonunda bakım ve sağlık reformuna dair tavsiyelerini açıklaması bekleniyor. Hükümetin de nihai adımını bu tavsiyeler ışığında atacağı dile getiriliyor.
Karar Aile Bütçelerini Neden ve Nasıl Etkileyecek?
Aylık bazda planlanan 225 euroluk ödeme, sene sonunda toplam 2 bin 700 euroya tekabül ediyor. Tasarının en dikkat çeken yönü ise gelirden bağımsız sabit bir maliyet getirmesi. Bu durum, asgari ücretle yaşamını sürdüren bir hane ile yüksek gelir grubundaki bir ailenin aynı tutarı cebinden çıkaracağı anlamına geliyor.
Uzmanların hesaplamalarına göre, bu sabit ödeme düşük gelirli ailelerin kullanılabilir bütçesinde yaklaşık yüzde 13 oranında bir daralmaya neden olacakken, yüksek gelirli hanelerde bu düşüş yüzde 5 sınırının altında kalacak.
Kimler Etkilenme Riski Taşıyor?
Almanya Sağlık Bakanlığı istatistiklerine göre, an itibarıyla yaklaşık 15,6 milyon insan ücretsiz aile sigortasının avantajlarından faydalanıyor. Bu kitlenin asıl çoğunluğunu çocuklar oluştursa da, sistemde kayıtlı yaklaşık 3 milyon yetişkin de yer alıyor.
Buna karşın, söz konusu yetişkinlerin ne kadarlık bir diliminin eğitim gören gençlerden veya öğrencilerden oluştuğu henüz kesin olarak bilinmiyor. Bununla birlikte, bakıma muhtaç akrabalarına veya küçük yaşlı çocuklarına bakan kişilerin yeni sistemden ne derece etkileneceği de şimdilik belirsizliğini koruyan konular arasında.
